Demir Emilimi


Demir Emilimi

Yeni doğan bir bebek 0.5 gram demirle doğar. Erişkin bir organizmada da ortalama 3.5-4.5 g demir vardır. Yaşamın ilk 15 yılı boyunca organizmada demir birikir. Büyüme gelişme döneminde demir gereksinimi çok fazladır. Günlük demir gereksiniminin erişkinde %95’i yaşlanan eritrositlerin makrofajlarda yıkımı ile açığa çıkan ve tekrar dolaşıma geçen demirden sağlanırken, bu miktar çocuklarda %70 kadardır. Yani çocuklar günlük demir gereksiniminin %30’unu diyetle almak zorundadırlar. Demirin büyüme gelişme yanında beyin metabolizmasına etkisi nedeni ile demir eksikliği, miyelinizasyonun olduğu ilk iki yaşta önlenemediği ve tedavi edilmediği zaman bilişsel fonksiyonlarda kalıcı geriliğe neden olmaktadır.

Demir emilimi çoğunlukla ince bağırsaklarda gerçekleşir. Demir yetersizliği durumunda demir emilimi normalin beş katına çıkabileceği gibi artmış demir varlığında emilim günlük 0.5 mg’a kadar düşer. Demir besinlerde ‘‘hem’’ ve ‘‘hem olmayan’’ olmak üzere iki biçimde bulunur. Hem demiri kolay emilir. Emilim oranı yaklaşık %25’tir. Hem olmayan demir mide salgısı, askorbik asit ve diğer organik asitlerle indirgenerek emilir. Bunların yetersizliğinde emilim oranı %5 civarındadır. Bazı etmenler demirin ince bağırsaklardan kana emilimini kolaylaştırmakta, bazıları da güçleştirmektedir. Bu etmenler;

  1. Demir gereksinmesinin artması durumunda demirin emilimi artmaktadır.
  2. Bazı yiyeceklerde demirin emilimini güçleştiren ögeler bulunur. Tahıllarda bulunan fitatlar demirle birleşerek suda erimez bileşikler yapıp demirin emilimini güçleştirir. Oksalatlar ve tanenler de demirlebağlanarak emilimi olumsuzlaştırırlar.
  3. Demirin indirgenmesine yardımcı olan etmenler emilimi kolaylaştırıcı sayılmaktadır. Bu etmenler, midenin asidik salgısı ve askorbik asittir. Askorbik asitle birlikte alınan demir daha kolay emilmektedir. Askorbik asit hem olmayan demirin emilimini 2-3 kat arttırır.
  4. Diyette posanın çokluğu da emilmeyi olumsuz olarak etkilemektedir. Posayla birlikte askorbik asit alındığında posanın olumsuz etkisi azalmaktadır.
  5. Emilim bozukluklarında demirin emilmesi de güçleşmektedir.
  6. Proteinden yetersiz diyetlerde emilebilen demir oranının düştüğü bildirilmiştir.
  7. Alüminyum, kalsiyum, magnezyum ve teneke demir emilimini azaltır. Konserve tenekesi açıldıktan sonra beklerken besin içinde teneke miktarı arttığından demir ve diğer minerallerin emilimi olumsuz yönde etkilenir. Yine ortamda çinko fazla olursa demir emilimi azalır.
  8. Yemeklerle birlikte polifenolleri içeren çay, kahve, kakao, kolalı içeceklerin içilmesi demir emilimini azaltır.

Normal bir diyetteki demirin normal koşullarda ortalama %10’u emilebilmektedir. Demir yetersizliğinde bu oran yükselmektedir.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.